Đặng Hồng Điệp _ THCS Cổ Loa _ Đông Anh _ Hà Nội.
Việc bảo tồn, tôn tạo khu di tích thành Cổ Loa rồi sẽ đến đâu?




Nhà dân xây dựng ngay trong phạm vi đánh dấu của khu di tích Cổ Loa.

Bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Di tích khu thành Cổ Loa nằm trong công trình hướng tới Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội được Ủy ban Nhân dân (UBND) TP Hà Nội giao cho UBND huyện Đông Anh và Trung tâm Bảo tồn khu di tích Cổ Loa - Thành cổ cùng phối hợp thực hiện. Công việc này cho đến nay đã được tiến hành đến đâu?
Cách trung tâm thủ đô theo đường chim bay 20 km về phía tây bắc, một tòa thành ốc vô cùng đặc biệt trên thế giới và là di tích cổ có một không hai ở Việt Nam, có từ cuối thế kỷ thứ III trước CN, đó chính là thành Cổ Loa.
Nơi đây xưa kia là kinh đô nước  Âu Lạc - được Vua An Dương Vương xây dựng ba vòng thành đắp bằng đất theo hình xoáy trôn ốc nằm trên địa phận xã Cổ Loa, huyện Đông Anh, ngoại thành Hà Nội.
Trải qua nhiều biến động của thời gian, di tích cổ nhất ngày nay nếu không có kế hoạch giữ gìn tôn tạo thì chẳng bao lâu nữa sẽ bị hủy hoại hoàn toàn. Quá bức xúc về vấn đề này, từ năm 2006 Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã có một bức thư gửi Chính phủ.
Trong thư có đoạn: “Tôi khẩn thiết đề nghị Chính phủ và UBND TP Hà Nội cử đoàn thanh tra gồm đại diện chính quyền, các cơ quan chức năng  và một số chuyên gia về kiểm tra tại chỗ và đề xuất giải pháp cụ thể để chấm dứt ngay việc xâm hại di tích thành Cổ Loa, phá bỏ những kiến trúc xây dựng trái với Luật Di sản văn hóa, hủy bỏ việc cấp sổ đỏ - quyền sử dụng đất  trái với luật pháp trong khu vực bảo vệ di tích cấp quốc gia”.
Ngay lúc đó một trung tâm bảo tồn khu di tích Cổ Loa - Thành cổ ra đời. Người ta manh nha hy vọng rằng, rồi đây những giá trị lịch sử sẽ được trả về nguyên vẹn như thuở hồng hoang ban đầu ấy. Hy vọng và chờ đợi, thực chất, cho tới thời điểm hiện nay với những gì mắt thấy, tai nghe, liệu rồi có thực hiện được không vẫn chưa có lời đáp.

...Những gì còn sót lại
Đa phần những người dân xã Cổ Loa đều có một niềm tin tha thiết, không dễ gì có thể thay đổi được: Đình Ngự Triều Di Quy được xây dựng trên nền đất xưa kia là nơi thiết triều của Vua An Dương Vương, sau khi Ngô Quyền dẹp tan giặc Nam Hán sang mùa xuân năm 939 ông xưng là Ngô Vương chọn Cổ Loa làm đất đóng đô, lại một lần nữa cho xây dựng nơi thiết triều của mình ngay trên nền thiết triều cũ.
Hình hài ngôi đình như hiện nay có từ thời nhà Nguyễn (1907), nhân dân xã Cổ Loa đặt gỗ lim từ Bạch Hạc - Phú Thọ cho trôi theo dòng sông Hồng chảy về bến đò nhờ nhân dân xã Đông Hội bỏ một vụ cấy, khuân gỗ để xây đình.
Trong ngôi đình còn lưu lại bức hoành phi lộng lẫy khắc 5 chữ Hán “Thành Thái Quý Mão Xuân”, dịch nghĩa: Vua Thành Thái cho sửa sang, làm bức cửa võng, được khánh thành vào mùa xuân năm Quý Mão. Bức cửa võng đã tồn tại hơn trăm năm nay là một sản phẩm nghệ thuật độc đáo, đạt đỉnh cao về độ tinh xảo chạm trổ, gồm tứ linh long, ly, quy, phượng và tứ quý tùng, trúc, cúc, mai.
Trên bức hoành phi được viết chữ Hán “Ngự triều Di Quy” tức nơi thiết triều của nhà vua, một bức hoành phi nữa được kê bên dưới cũng viết bằng chữ Hán với 4 từ “Thần Cao giai lệ”, Vua Thành Thái ca ngợi ông Cao Lỗ - một vị tướng tài chế tạo ra nỏ thần.
Thấy tôi cứ ngắm mãi mấy cái cột gỗ đỡ mái đình to một cách khác thường, cụ Phạm Ngọc Trước - hướng dẫn khách hành lễ tại đình Ngự triều Di Quy giải thích: “Những cây cột gỗ giống như cột xi măng là do năm ấy đoàn làm phim “Đêm hội Long Trì” về, phần lớn cảnh quay trong phim được quay   tại đây, Nhà nước mới cho tu bổ lại như một triều đình vua chúa xưa kia”.
Cụ Trước vẫn nhớ như in, cái thời cụ còn bé, chiến tranh liên miên, hồi 1954, 1958, trẻ em trong xóm “Bát xã Loa thành” (có 8 xã trong thành Cổ Loa) tụ tập về ngôi đình học trên sàn gỗ, từ đó đình biến thành trường học. Vào những năm 70 thế kỷ trước, ngôi đình thành cái kho để quân nhu, quân trang, nơi đây lại rộn rã dân quân,